دیپلماسی دفاعی ابزاری برای تأمین اهداف راهبردی کشور در حوزه های سیاست خارجی و سیاست دفاعی است. ایجاد ائتلاف ها و اتحادها توسط بازیگرانی که توان تأثیرگذاری بر محیط را دارند، با هدف کنترل بر محیط امنیتی ایجاد می شوند و دیپلماسی دفاعی ازجمله عناصر درگیر در انعقاد این پیمان ها و ایجاد ائتلاف هاست. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت کنشگر منطقه ای و بازیگر مؤثر بین المللی، برای تأثیرگذاری در محیط امنیتی خود نیازمند ورود به ائتلاف ها و پیمان های دفاعی با متحدان و دوستان خود است و برخورداری از الگوی راهبردی برای ائتلاف سازی در حوزه عمل دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران هدف این تحقیق را تشکیل می دهد. سؤال تحقیق این است: الگوی راهبردی ائتلاف سازی در حوزه عمل دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران چیست؟ در این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده شده و جامعه آماری آن در جمع آوری داده ها را کلیه اسناد و مدارک بالادستی و مرتبط به صورت تمام شمار و همچنین جامعه آماری خبرگی پژوهش برای غربال یافته ها (مفاهیم و مقوله ها) شامل خبرگان حوزه دیپلماسی دفاعی به تعداد 16 نفر انتخاب شده است. الگوی ائتلاف سازی شامل مضامین الزامات، اصول و اهداف و همچنین نقش ها و بازیگران است. در این تحقیق، 97 مفهوم برای این مضامین احصا و در 16 مقوله برای مضامین مذکور دسته بندی شدند. عدالت خواهی و مخالفت با سلطه مقوله های مضمون اصول هستند که ازجمله مقوله های متمایزکننده الگوی ائتلاف سازی در جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با الگوهای مرسوم دنیا بوده و عضویت بازیگران غیردولتی در ائتلاف که مصداق بارز آن محور مقاومت است، از دیگر متمایزکنندگان این الگو به شمار می رود.

در دوران پس از جنگ سرد دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران بخش مهمی از تلاش خود را معطوف به سیاست نگاه به شرق از طریق تقویت ائتلاف های بین المللی با هدف تضعیف فشارهای ساختاری علیه خود کرده است. در دوران پساتحریم نیز جمهوری اسلامی ایران تلاش می کند تا در جهت تامین بخشی از اهداف سیاسی خود، از تک قطبی شدن ساختار نظام بین الملل جلوگیری نماید. در این میان اگر چه روابط ایران و روسیه فراز و نشیب بسیاری را تجربه کرده، با این وصف، کشور روسیه به عنوان یک قدرت برتر در نظام بین الملل که شاخص های برتری قدرت خود را در ابعاد مختلف اقتصادی، نفوذ سیاسی و نظامی ارتقا بخشیده است، مورد توجه دستگاه دیپلماسی ایران قرار گرفته تا از طریق توسعه همکاری با این کانون قدرت بین المللی، بخشی از اهداف ملی ایران در سطوح منطقه ای و بین المللی تامین شود. متقابلا ایران نیز برای روسیه یک متحد منطقه ای مهم برای مقابله با نفوذ امریکا در منطقه خاورمیانه، اسیای مرکزی و قفقاز تلقی می شود. با توجه به این مهم، به نظر می رسد که هدف جمهوری اسلامی ایران از گسترش مناسبات راهبردیبا روسیه، کاهش فشارهای ساختاری علیه خود باشد.

در وضعیت آنارشیک نظام بین الملل کشور ها برای تأمین امنیت و تضمین بقا باید به خود متکی باشند و برای تأمین منافع خویش گام بردارند. در چنین شرایطی رویکرد ائتلاف سازی روشی مطلوب برای ایجاد موازنه، خنثی کردن تهدیدها و تأمین امنیت به حساب می آید. فشار ساختاری نظام بین الملل بعد از فروپاشی اتحاد شوروی، به ویژه در سال های اخیر ایجاد ائتلاف برای مقابله با تهدیدها را اجتناب ناپذیر کرده است و جمهوری اسلامی ایران با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک ویژۀ خود باید برای شکل دادن به چنین ائتلاف هایی گام های مؤثری بردارد. پرسش و مسئلۀ اصلی امکان داشتن و امکان نداشتن به کارگرفتن چنین رویکردی یا چگونگی آن است. اگرچه ایران در تقابل با نظم حاکم در دوره هایی مانند بحران سوریه به سوی رویکرد ائتلاف سازی حرکت کرده است، این پرسش مطرح است که آیا ائتلاف ایران و روسیه در بحران سوریه می تواند منجر به ائتلافی دیگر در سطح منطقه و حوزه های دیگر شود یا خیر؟ بررسی هدف های سیاست خارجی دو کشور در شرایط کنونی نشان می دهد که برای دستیابی به چنین هدفی به سطح بالاتری از تجمیع منافع و همگرایی دو کشور نیاز است. تهدیدهای خارجی مشترک علیه منافع منطقه ای تهران و مسکو یک بار منجر به شکل گیری ائتلافی در بحران سوریه شده است، اما برای اینکه این ائتلاف به شکل راهبردی در حوزه های دیگر هم تسری یابد، دو کشور باید منافع مشترک بیشتری با یکدیگر داشته باشند. بنابراین با شرایط کنونی چنین امری میسر نیست و برای تعمیق همکاری ها باید تغییرهایی ایجاد می شود.

بازدارندگی تاکتیکی به عنوان یکی از محورهای اصلی راهبرد دفاعی ایران در دوران دفاع مقدس به شمار می رود. ایران از ساز و کارهای کنش تاکتیکی، بهینه سازی نیروی انسانی و حداکثرسازی قابلیت های ابزاری برای مقابله با تهدیدات دشمن بهره گرفت. شکل گیری جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در سپتامبر 1980 نشان داد که کشورهای انقلابی بیش از سایر واحدهای سیاسی، در معرض منازعات منطقه ای و بین المللی قرار می گیرند. هدف از انجام این پژوهش، تبیین بازدارندگی تاکتیکی است که دارای شاخص ها و نشانه های اجتماعی، تاکتیکی و عملیاتی است. ایران تلاش نمود تا زمینه لازم برای بهینه سازی معادله قدرت را به وجود آورد. خرید تسلیحاتی، متنوع سازی منابع قدرت ابزاری و همکاری با بازیگران حاشیه ای را می توان محورهای اصلی بازدارندگی تاکتیکی ایران در دوران دفاع مقدس دانست. با توجه به چنین رویکردی، می توان به این موضوع اشاره داشت که روند جنگ تحمیلی واکنشی ساختاری از سوی قدرت های بزرگ بوده است. ضرورت انجام پژوهش مربوط به تبیین سازوکارهای بازدارندگی تاکتیکی است. بازدارندگی تاکتیکی به عنوان تلاش سازمان یافته ایران در راستای تعادل و موازنه قدرت در برابر اقدامات تهاجمی عراق بوده است. ایتلاف سازی کشورهای جهان غرب و قدرت های بزرگ برای مقابله با ایران را می توان نشانه هایی از تلاش نظام جهانی برای محدودسازی قدرت ایران دانست. از آنجایی که هر ساختار میل به تعادل دارد، ازاین رو حکومت های انقلابی را عامل شکل گیری عدم توازن در سیاست بین الملل می دانند. پرسش اصلی مقاله آن است که «ایران در فرآیند دفاع مقدس از چه سازوکارهای تاکتیکی و عملیاتی در برابر تهدیدات استفاده کرده است؟ » فرضیه مقاله به این موضوع اشاره دارد که «ایران از سازوکارهای کنش تاکتیکی مبتنی بر بازدارندگی برای مقابله با تهدیدات دشمن و حداکثرسازی نقش اجتماعی در جهت اجتماعی کردن جنگ بهره گرفته است. » در انجام این پژوهش از رهیافت ساختارگرایی استفاده می شود. در رهیافت ساختارگرایی، جنگ تحمیلی انعکاس توافق قدرت های بزرگ و بازیگران منطقه ای بوده است.

مطابق آموزه های نظریه اتحاد و همکاری در روابط بین الملل و به نظر گروهی از پژوهشگران داخلی و خارجی، دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین به رغم داشتن منافع مشترک فراوان در سطوح داخلی، منطقه ای و بین المللی و با وجود برقراری برخی از سطوح مناسبات راهبردی همچنان فاقد شرایط و بایسته های لازم برای ورود به عرصه اتحاد و ایتلاف هستند. پرسش آن است که چه موانعی بر سر راه ارتقای روابط دو کشور از سطوح عادی و بعضا راهبردی به سطح اتحاد و ایتلاف وجود دارد؟ در پاسخ، گزاره ای که در چارچوب نظریه رژیم ها و با استفاده از دو مفهوم بنیادین منافع مشترک و پرهیزهای مشترک به مثابه فرضیه تقریر و به آزمون داده ها گذاشته شده، دلالت بر این نکته دارد که پرهیزهای مشترک ایران و چین در عرصه داخلی و تعاملات منطقه ای و بین المللی مانع از ارتقای مناسبات دو کشور از سطوح عادی و راهبردی به سطح ایتلاف و اتحاد می شود. برای اثبات/ابطال این فرضیه از روش توصیفی و تحلیلی و برای تجزیه وتحلیل داده های گردآوری شده از منابع کتابخانه ای استفاده شده و در پایان این استنتاج حاصل آمده است که ارتقای مناسبات ایران و چین از سطوح عادی به راهبردی و سرانجام ایتلاف و اتحاد مستلزم متوازن سازی بین منافع مشترک و پرهیزهای مشترک است.

کنشگری ائتلاف راهبردی واکنش مبتکرانه سازمان در شناسایی و پاسخگویی به فرصت های ائتلاف راهبردی است. پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با کاربست تئوری داده بنیاد به ارائه مدل مفهومی کنشگری ائتلاف راهبردی پرداخته و بنگاه های اقتصادی را قادر سازد تا به عملکرد تجاری برتری نسبت به رقبای بالفعل حال و بالقوه آینده دست یافته و با فهم و درک برتر از محیط خود، به کسب مزیت رقابتی مناسب نائل گردند. این تحقیق از نظر نوع شناسی جزء پژوهش های کیفی است و در پارادایم تفسیرگرایی قرار گرفته و جهت گیری آن توسعه ای است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با 18 نفر از اساتید دانشگاهی، کارشناسان خبره و مدیران شرکت های تکنولوژی محور (هایتک) ایرانی که سابقه ائتلاف راهبردی در فعالیت های خود دارند، جمع آوری شد و از طریق نمونه گیری نظری و گلوله برفی تا رسیدن به نقطه اشباع نظری ادامه یافت. پس از تحلیل مصاحبه ها، در مرحله کدگذاری باز تعداد 353 کد باز مفهوم سازی شد و در ادامه، مفاهیم فوق در کدگذاری محوری و انتخابی در قالب 93 مقوله فرعی و 29 مقوله اصلی طبقه بندی شدند و در نهایت مدل مفهومی کنشگری ائتلاف راهبردی با ابعاد شرایط علّی، پدیده محوری، راهبردها و اقدامات، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر و پیامدها و نتایج استخراج گردید. نتایج تحقیق می تواند در شناخت عوامل و موانع رفتارهای کنشگرا در ائتلاف های راهبردی، نقشه راه مدیران بوده و ابعاد گوناگون در حوزه های راهبردی، زمینه ای و مداخله ای را معرفی کرده و شناخت صحیحی نسبت به پیامدهای آن ارائه کند.

مقاله حاضر، خلاصه ای از پایان نامه کارشناسی ارشد است که در آن، نشریه های ایران و آمریکا به روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش، شناخت ساختار و شیوه انعکاس رویدادهای عراق به لحاظ بی طرفی یا جانبداری در ارایه اخبار و بررسی هم سویی یا عدم هم سویی این نشریه ها با دیدگاه سیاسی حاکم در کشور متبوع خود است.بدین منظور، تمام مطالب مربوط به حوادث عراق از زمان انتقال قدرت به دولت موقت در طول دو ماه، یعنی از 11 تیر 1383 تا 11 شهریور 1383 (اول جولای 2004 تا اول سپتامبر 2004) در کلیه شماره های تایم و نیوزویک (از آمریکا) و کیهان و شرق (از ایران) مورد بررسی قرار گرفته است.حوادث 11 سپتامبر 2001 در آمریکا و حمله این کشور به افغانستان و عراق، نقش رسانه ها و از جمله مطبوعات را در انعکاس وقایع و ارایه اطلاعات، از یک سو و کنترل افکار عمومی، یا به گفته "ادوارد ال برنیز"، «مهندسی رضایت»، در هم سویی با اقدامات سیاسی و نظامی دولت ها را از سوی دیگر، مشخص تر نمود.مطبوعات دو کشور ایران و آمریکا نیز هر کدام از دیدگاه خود به ارایه اطلاعات در مورد وقایع مذکور پرداختند. حمله نیروهای ائتلاف به عراق در 20 مارس 2003 و سرنگونی حکومت صدام حسین، یکی از این حوادث بود که در مطبوعات دو کشور بازتاب های مختلفی داشت.نتایج این پژوهش نشان می دهد که روزنامه کیهان و هفته نامه نیوزویک، در موارد مختلفی نزدیک به هم عمل کرده اند. به عنوان مثال، در مواردی مانند جهت گیری منفی در تیتر و لید، استفاده از تیترهای اقناعی، استفاده از صفات ارزشی در تیتر، گرایش به تنش زایی و ارایه رویکردی مایوس کننده و بدبینانه، درصدهای بالاتری در مقایسه با شرق و تایم داشته اند. اگر چه میزان هماهنگی با هم سویی کیهان با دیدگاه سیاسی حاکم در ایران، به مراتب بیش تر از هماهنگی یا هم سویی نیوزویک با دیدگاه سیاسی حاکم در آمریکا بوده است.

روابط اعراب و رژیم صهیونیستی را می توان از مهمترین مسایل امنیتی چند دهه اخیر جهان اسلام دانست. مسیله ای که ابتدا با اتحاد و ایتلاف اعراب علیه رژیم صهیونیستی همراه بود و حتی به جنگ های چندگانه منتهی شد؛ اما با شکست اعراب در این جنگ ها و نیز نبود رهبران کاریزماتیک همچون ناصر، در ادامه دامنه تنش ها به تدریج به سمت و سوی تنش زدایی و حتی برقراری روابط منجر شد. در این مقاله هدف بررسی و تجزیه و تحلیل ازسرگیری روابط دوباره میان امارات و رژیم صهیونیستی و تاثیر آن بر امنیت خلیج فارس است. یافته های مقاله با استفاده از نظریه موازنه تهدید و بهره گیری از روش تحلیلی توصیفی و منابع مکتوب و مجازی نشان می دهد که: 1. گسترش مرجعیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه به ویژه در پساداعش 2. نبود وابستگی صرف به امریکا به ویژه در زمینه های نظامی و امنیتی 3. رقابت های شدید امیر دوبی و ابوظبی بر سر سیاستگذاری آینده امارات 4. مزایای اقتصادی صهیونیست ها از حضور در امارات (نفت، استفاده از پایگاه های نظامی امارات و فروش تسلیحات نظامی) 5. موفقیت ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری امریکا از دلایل شکل گیری ایتلاف راهبردی امارات و رژیم صهیونیستی است. پیامدهای این مسیله را می توان در چهار بعد کلان مورد مداقه قرارداد. نخست؛ عادی شدن تدریجی روابط سیاسی اعراب غرب آسیا با رژیم صهیونیستی؛ دوم تعمیق بحران ناامنی برای امارات متحده عربی؛ سوم؛ تشدید دامنه ناامنی ها برای جمهوری اسلامی ایران و چهارم نفوذ بحران ناامنی به مرزهای تمام کشورهای منطقه به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس.

روند جنگ های اخیر در جهان نشان می دهد که فناوری به جزء جدایی ناپذیری از این جنگ ها تبدیل شده است. در این زمینه، یکی از وجوه قدرت نظامی را می توان توان تولید یا دست یابی به فناوری های برتر پهپادی دانست. جنگ ایتلاف سعودی علیه یمن نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. برتری هوایی نیروهای ایتلاف در ابتدای جنگ تا حدودی با افزایش توان پهپادی انصارالله پوشش داده شد. به صورتی که می توان گفت روند جنگ از انتهای 2018 با افزایش توان تهاجمی انصارالله با محوریت فناوری پهپادی تغییر محسوسی پیدا کرد. با توجه به این موضوع این سوال ها مطرح می شود که حملات دفاعی پهپادی انصارالله یمن در حوزه میدانی و سیاسی چه ابعادی را در بر می گیرد؟ و چه تاثیری بر آینده معادلات منطقه ای و به صورت خاص روابط عربستان سعودی و یمن خواهد داشت؟ پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته های مقاله نشان می دهد که استفاده از این فناوری، شرایط میدانی و سیاسی و جایگاه انصارالله در مذاکرات را تقویت کرده است. از سوی دیگر، به پشتوانه این جایگاه، قدرت انصارالله در حوزه رسانه نیز برای تنویر افکار عمومی افزایش یافته است.